Τεχνες και Προσωπα

«Terror»: Ακροβατώντας με την αλήθεια σε τεντωμένο σχοινί

19 Νοεμβρίου, 2019

Την εμπειρία να αποτελέσω μέρος των ενόρκων και να βάλω το λιθαράκι μου στην έκβαση μιας πολύκροτης δίκης – και μάλιστα σε ένα περιβάλλον που λειτούργησε ως το καταλληλότερο σκηνικό της υπόθεσης – ήθελα να τη ζήσω.

Γράφει η Κατερίνα Μαθιουδάκη

Το μήνυμα που μου είχαν στείλει μέρες πριν το έλεγε ξεκάθαρα: Πέμπτη 10 Οκτωβρίου. Έπρεπε να παρουσιαστώ! Αλλά καθώς είχα ξεσυνηθίσει τους ρυθμούς της πρωτεύουσας, έφτασα ασθμαίνοντας, ενώ είχα επιταχύνει το βάδισμά μου για να προλάβω ανοιχτή την αίθουσα Σαριπόλων.

Δεν είχα μπει ποτέ στο παλιό κτίριο της Νομικής Αθηνών. Αλλά την είχα συνδυάσει στο μυαλό μου με τις σπουδές μου στη δημοσιογραφία, όταν για μια ολόκληρη χρονιά περνούσα καθημερινά απέξω για να καταλήξω στην Καπλανών, που βρισκόταν η σχολή μου. Τώρα ήταν η σειρά του «Terror», έργο του Γερμανού συγγραφέα Ferdinand von Schirach που έκανε πρεμιέρα τη Δευτέρα 21 Οκτωβρίου στο θέατρο Αθηνών, να με ξαναστείλει στα ίδια γνώριμα μέρη. Νωρίτερα, οι ιθύνοντες είχαν την φαεινή ιδέα να παρουσιαστεί στο φυσικό της περιβάλλον, αυτό της Νομικής, ως το ιδανικό σκηνικό της παράστασης, μιας που το κείμενο το απαιτεί. Και ομολογουμένως το αμφιθέατρο ήταν κατάμεστο από φοιτητές, ακαδημαϊκούς και κοινό που συνέθεταν το σώμα των ενόρκων. Σε σκηνοθεσία  Γιώργου Οικονόμου, μετάφραση Ευαγγελίας A. Νάνου και διασκευή Μιρέλλας Παπαοικονόμου, ο εξαιρετικός θίασος πρωταγωνιστών συντέλεσε στην πραγματοποίηση αυτής της πρωτότυπης ιδέας: Κώστας Ανταλόπουλος, Στέλιος Δημόπουλος, Βάσω Καβαλιεράτου, Νάνσυ Μπούκλη, Βασίλης Παλαιολόγος και Γιάννης Στεφόπουλος. Φυσικά, δυόμιση εβδομάδες μετά, για να ολοκληρωθεί ο θεατρικός κύκλος και να έχω μια πιο εμπεριστατωμένη άποψη, έσπευσα να παρακολουθήσω την παράσταση στο θέατρο Αθηνών, στο θεατρικό της σπίτι και εκεί που θα φιλοξενείται καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.

Η ιστορία μιλά για ένα αεροπλάνο της Lufthansa που στις 26 Μαΐου ταξίδεψε από το Βερολίνο προς στο Μόναχο με 164 επιβάτες, υπό καθεστώς ομηρίας. Η διαταγή του τρομοκράτη προς τον πιλότο ήταν η ρήξη του αεροπλάνου σε γήπεδο, στο οποίο παρακολουθούσαν ποδοσφαιρικό αγώνα ζωντανά 70.000 φίλαθλοι. Με εντολή της κυβέρνησης, δύο μαχητικά αεροσκάφη «μπαίνουν στο χορό» για να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα. Μετά από αρκετούς μήνες, στην αίθουσα δικαστηρίου βρίσκεται ένας πιλότος της πολεμικής αεροπορίας, κατηγορούμενος για τον θάνατο και των 164 επιβατών, μετά από εκτόξευση ρουκέτας, πρωτοβουλία του ίδιου και όχι κάποιου ανωτέρου του, με αποτέλεσμα το δυσάρεστο γεγονός κατάρριψης του αεροσκάφους. «Αθώος ή ένοχος;” είναι ένα δίλημμα που δεν πρέπει να λυθεί επιπόλαια και απευθύνεται κατευθείαν στο κοινό, έπειτα από την ακροαματική διαδικασία…

Aλήθεια, θα μπορούσαν να μπουν οι ζωές σε ζυγαριά…; Και αν ναι…. Ποια θα νικούσε; Ποιός έδωσε το δικαίωμα σε έναν απλό εκπρόσωπο του γερμανικού κράτους να σκοτώσει τους 164 για να σωθούν οι 70.000; Εξιλεώνεσαι με την απόφαση να θυσιάσεις τις ζωές των λίγων για να σωθούν οι πολλοί; Τελικά, διαθέτει το δικαστήριο τα κατάλληλα νομικά εργαλεία για να μπορέσει να κρίνει δίκαια την πρωτοβουλία να αυτενεργήσει ο κατηγορούμενος κατ’ αυτό τον τρόπο; Η φράση «μη χείρον βέλτιστον» καταλήγει σε μια φλύαρη φράση που μας βγάζει από τη διαδικασία να δούμε κατάματα την ευθύνη ή όντως θα πρέπει να εφαρμόζεται για να αποφύγουμε την ολοκληρωτική καταστροφή;

Ρεαλιστικός χωρίς ίχνος επιτήδευσης και υπονομευτικός με την ειρωνεία, ο Βασίλης Παλαιολόγος είναι καίριος στο ρόλο του προέδρου, κρατώντας τις ισορροπίες και το ενδιαφέρον αμείωτο. Ούτως ή άλλως – καθώς τον παρακολουθώ θεατρικά τα τελευταία οχτώ χρόνια – πρόκειται για έναν ηθοποιό με ξεκάθαρους υποκριτικούς κώδικες: λιτό, άμεσο, γνήσιο και ανθρώπινο, xωρίς αυτό να εμποδίζει την ικανότητά του – σε συνδυασμό με την πολυετή εμπειρία του στο θέατρο – να εμβαθύνει στο ρόλο και να τοποθετεί τον πρόεδρο στο «πλαίσιο» που του αρμόζει. Πρόκειται εξάλλου για έναν ρόλο που αν δεν συλλάβεις τις βαθύτερες πτυχές του, μπορεί να περάσει στη συνείδηση του κοινού ως απίστευτα βαρετός ή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, στα «ψιλά γράμματα». Επιπλέον, εντυπωσιάστηκα με τη δυναμική του Γιάννη Στεφόπουλου ως συνήγορο υπεράσπισης του πιλότου της πολεμικής αεροπορίας. Αν μου έκλειναν τα μάτια, θα ορκιζόμουν ότι τον έχω ακούσει σε μια αίθουσα δικαστηρίου να αγορεύει…Tόσο πειστικός! Από την άλλη πλευρά, το υποκριτικό του μέτρο ήταν αξιοζήλευτο στις σκηνές που έπρεπε να χαμηλώσει τους τόνους για να αναδειχθούν οι συνάδελφοί του και τα υπόλοιπα στοιχεία του έργου… Πραγματικά απολαυστικός.  Η Βάσω Καβαλιεράτου, αρκετά κυνική στο ρόλο της όταν η παράσταση παρουσιάστηκε ως «τροφή για σκέψη» στην αίθουσα της Νομικής, θεωρώ ότι συντέλεσε ιδιαίτερα στην άποψη των φοιτητών να ψηφίσουν «Αθώος» αφού σχολιάστηκε περίτρανα για τη στάση της (το έζησα, φεύγοντας από τη Νομική και ακούγοντας δίπλα μου παρέες νεαρών ανδρών και γυναικών να κατακρίνουν τη σκληρότητά της – και εδώ βρίσκεται η μαγεία του καλού ηθοποιού!) πέτυχε τελικά αυτό που όλοι οι ηθοποιοί ονειρεύονται: να θέσει σοβαρά ερωτήματα και να ενθαρρύνει το κοινό να ψάξει για τις απαντήσεις.

Ο Στέλιος Δημόπουλος είχε την αποστολή να φέρει εις πέρας τον «επικίνδυνο» ρόλο του, ρόλος που κρύβει την παγίδα να φανεί εύκολος χωρίς τους κατάλληλους χειρισμούς ανάμεσα στις έννοιες θύτη-θύματος, να υποτιμηθεί ή να καταλήξει γραφικός. Με όπλα όμως την απαιτούμενη εσωτερικότητα, το μέτρο, το ρυθμό ο ηθοποιός κατάφερε να «αιχμαλωτίσει» περίτεχνα το κοινό, να το τοποθετήσει στη δική του θέση, αυτή του κατηγορούμενου και αν κρίνω από το αποτέλεσμα των δύο ετυμηγοριών, να μεταδώσει συμπόνια για τον ήρωά του. Λιτός και συνάμα εκφραστικός ο Κώστας Ανταλόπουλος, πρόσφερε την απαραίτητη στιβαρότητα – παρά τη φευγαλέα δραματικότητα του ρόλου – και έδωσε σκηνική υπόσταση στον χαρακτήρα που υποδύεται, κινώντας την περιέργεια για την εξέλιξη της πολύκροτης υπόθεσης. Άξια συμπλήρωσε τη διανομή η Νάνσυ Μπούκλη, υποδυόμενη τη νεαρή γυναίκα που μεγαλώνει μόνη της το παιδί της και προσπαθεί να διαχειριστεί την απώλεια του συζύγου της, ένας εκ των θυμάτων της αεροπορικής τραγωδίας. Eιδικά η σκηνή που περιγράφει ότι το μόνο «λάφυρο» που σώθηκε από την αεροπορική τραγωδία …είναι ένα παπούτσι, αποτελεί για μένα από τα πιο συγκλονιστικά σημεία της παράστασης και θεωρώ πως είναι συνάμα και μια από τις πιο καίριες στιγμές για τη μερίδα του κοινού που αποφασίζει να στραφεί εναντίον του κατηγορουμένου.

Η σκηνοθεσία του Γιώργου Οικονόμου σε συνδυασμό με την υπέροχη διασκευή της Μιρέλλας Παπαοικονόμου, οδήγησε τους ηθοποιούς να διαμορφώσουν πέντε ξεκάθαρες φυσιογνωμίες, μέσα από μια ρεαλιστική φόρμα υποκριτικής τέχνης. Η σκηνογραφία του Κωνσταντίνου Ζαμάνη είναι απογυμνωμένη από οποιοδήποτε περιττό ντεκόρ και ο φωτισμός του Αλέξανδρου Αλεξάνδρου, που εύστοχα δημιουργεί μέσα στο σκοτάδι φωτοσκιάσεις δηλώνοντας τα ψυχολογικά όρια των ηρώων, αποτελεί σύμμαχο στην ατμόσφαιρα και την πλοκή της παράστασης. Ακόμη, οι μουσικές επενδύσεις και οι ήχοι που παρεμβάλλονται, αποδεικνύονται αναγκαίοι στις ζοφερές στιγμές των ηρώων και αναδεικνύουν τα νοήματα του έργου καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης.

Στο τέλος και όταν η ακροαματική διαδικασία ολοκληρωθεί, έρχεται και η καλύτερη στιγμή αφού ο τελευταίος λόγος ανήκει στους θεατές. Και είναι τόσο γοητευτικό όταν καλείσαι να λάβεις μέρος στην παράσταση, να νιώσεις μέρος αυτής και να απαντήσεις στα ηθικά και σοβαρά διλήμματα της υπόθεσης… Μιας υπόθεσης, που μέχρι την τελευταία στιγμή δεν γνωρίζεις αν θα σκεφτείς να λειτουργήσεις ως υποψήφιος θύτης …ή υποψήφιο θύμα, καθώς μοιάζει να ακροβατείς με την αλήθεια σε τεντωμένο σχοινί… Η απόφαση είναι δική σου!

 

 Το «Terror» του Ferdinand von Schirach παίζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00 στο θέατρο Αθηνών (Βουκουρεστίου 10, Σύνταγμα).

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

error: Content is protected !!