Τεχνες και Προσωπα

Maya Angelou: Μια γυναίκα με φτερά αγγέλου

11 Ιανουαρίου, 2021

Υπάρχουν κάποια πλάσματα που νιώθεις ότι ήρθαν στη γη για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό. Να μεταδώσουν το φως, να μας διδάξουν τις αξίες της ζωής, να μας υπενθυμίσουν ποια είναι τα σημαντικά και ποια τα ασήμαντα, να μας κάνουν λιγάκι πιο σοφούς και λίγο πιο διεκδικητικούς στο όνειρο.

Γράφει η Κατερίνα Μαθιουδάκη

Η Maya Angelou θαρρώ πως είναι μία από αυτές τις ξεχωριστές, ιδιαίτερες και μοναδικές ψυχές που «προσγειώθηκαν» στη γη για να χάσουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους και μέσα από τις δυσκολίες, να κατορθώσουν να σταθούν στο ύψος τους και να υποδείξουν το σωστό, το αγνό, το καθαρό περπατώντας την ολάνθιστη διαδρομή προς το φως. Αν προσέξετε τις φωτογραφίες της, θα δείτε πως δεν υπάρχει ένα της βλέμμα ή χαμόγελο που να μην ακτινοβολεί γλύκα, θέρμη, ζωντάνια, αισιοδοξία και μια σπουδαία αρετή, την δύναμη της καλοσύνης.

Αμερικανίδα ποιήτρια, συγγραφέας, ηθοποιός, μουσικός και υπέρμαχος των πολιτικών δικαιωμάτων των μαύρων στις ΗΠΑ. Η ταυτότητά της έγραφε Αν Μάργκεριτ Τζόνσον και είδε το φως του ήλιου στις 4 Απριλίου 1928 στο Σεντ Λούις του Μιζούρι. Δεν είχε ευτυχισμένα παιδικά χρόνια αφού τα βίωσε μέσα στην φτώχεια και την καταπίεση και επιπλέον, δύο σημαντικά γεγονότα συντάραξαν τις προσωπικές της ισορροπίες. Μετά τον χωρισμό των γονιών της που της κόστισε ψυχικά, έπεσε θύμα βιασμού από το ευρύτερο οικογενειακό της περιβάλλον, από τον φίλο της μητέρας της, στην τρυφερή ηλικία των 8 χρονών. Όταν κατάφερε να το ξεστομίσει, ο βίαιος άνδρας έπεσε νεκρός –προφανώς δολοφονημένους από συγγενείς της– και η ίδια σοκαρίστηκε τόσο πολύ, που σταμάτησε να μιλάει για τα επόμενα 5 χρόνια. «Πίστεψα ότι η φωνή μου τον σκότωσε, επομένως σκέφτηκα ότι ήταν καλύτερα να μη μιλάω. Κι έτσι σταμάτησα να μιλάω.» Σε αυτό το διάστημα της αέναης σιωπής, έμαθε να ακούει, να αφουγκράζεται, να παρατηρεί, να καλλιεργεί την φαντασία της. Ποιός να το περίμενε πως όλο αυτό που βίωσε θα γινόταν «λίπασμα» για να ανθίσουν τα λογοτεχνικά της «άνθη» χρόνια αργότερα και να στρώσουν τον δρόμο για τον σεβασμό και την αποδοχή που θα κατακτούσε μέσα από τις πράξεις της, παρόλο που αυτός ο δρόμος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της μόνο στρωμένος με ροδοπέταλα δεν ήταν… Από την άλλη πλευρά, αποκαλύφθηκε με την πάροδο των χρόνων πως αυτή η γυναίκα έκρυβε μέσα της έναν πλούσιο θησαυρό, γι’ αυτό και όσα είπε και έγραψε αποτελούν διδαχή και μένουν αναλλοίωτα στα ξέφτια του χρόνου. Άρα δεν είναι διόλου τυχαίο πώς κέρδισε την καθολική εκτίμηση και αποδοχή του κοινού και ποιο ήταν εν τέλει το κλειδί ώστε οι Αμερικανοί να την αποκαλούν και να την θεωρούν συνάμα τον «εθνικό θησαυρό» τους.

Στα 23 της χρόνια παντρεύεται τον Ελληνοαμερικανό ηλεκτρολόγο και μουσικό Αναστάσιο Αγγελόπουλο, από τον οποίο -αν και χώρισε τρία χρόνια μετά- κράτησε το επώνυμό του ως καλλιτεχνικό ψευδώνυμο. Μαζί έφτιαξαν το χορευτικό ντουέτο «Αλ και Ρίτα» του οποίου το άδοξο τέλος ήταν προδιαγεγραμμένο μετά την κοινή απόφαση να μην συνεχίσουν να πορεύονται ο ένας δίπλα στον άλλον. Έκανε πλήθος επαγγελμάτων και έμπλεξε στα πλοκάμια της νύχτας ενώ αμφιταλαντεύτηκε μεταξύ χορού και τραγουδιού σε μια σύντομη καλλιτεχνική πορεία, προλαβαίνοντας να ηχογραφήσει και έναν δίσκο εν έτει 1957 με τίτλο «Miss Calypso». H πιο σημαντική όμως απ’ όλες τις πορείες της αναδεικνύεται αυτή που περικλείει την λογοτεχνική της δραστηριότητα σε συνδυασμό με την ακτιβιστική και πολιτική της δράση. Εκεί είναι που κρυβόταν ο «θησαυρός» που έκρυβε μες στην καρδιά της και έλαμψε μέσα από τον άνθρακα, την στάχτη και τα σκοτεινά φεγγάρια που της θόλωναν τα μονοπάτια τα προηγούμενα χρόνια…

Ανακάλυψε την λογοτεχνία και της αφιερώθηκε από το 1959 δοκιμάζοντας την έμπνευσή της στην ποίηση αλλά και σε διηγήματα, δοκίμια, κινηματογραφικά σενάρια, θεατρικά έργα και αυτοβιογραφικά βιβλία. Το αυτοβιογραφικό «Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί» («I know why the caged bird sings») προκάλεσε τεράστια αίσθηση και αποτέλεσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία στην Αμερική του 1970. Το αξιοσημείωτο είναι ότι η Μάγια δεν είχε χαρτί πανεπιστημίου και παρόλα αυτά, κατάφερε να διδάξει σε πλήθος πανεπιστημίων της χώρας της, κερδίζοντας την αποδοχή και την αναγνώριση. Ωστόσο οι καλλιτεχνικές της ανησυχίες και η ανάγκη να εκφράζεται μέσα από ένα κομμάτι χαρτί δεν την «εμπόδισε» να αναπτύξει μια σπουδαία πολιτική δράση και να βρεθεί με σθένος στην πρώτη γραμμή για την απόκτηση πολιτικών δικαιωμάτων των μαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, συνεργαζόμενη με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τον Μάλκολμ Χ. Το 1992 γράφει και απαγγέλει ζωντανά το ποίημα «On the Pulse of the Morning» για την ορκωμοσία του προέδρου Μπιλ Κλίντον, ενώ δέκα χρόνια πριν ο πρόεδρος Ομπάμα την καλεί για να της απονείμει το Μετάλλιο της Ελευθερίας, έναν χρόνο μετά την βράβευσή της με το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών. Ο Νέλσον Μαντέλα είχε επίσης διαβάσει το ποίημα της «Still I Rise» κατά την τελετή ορκωμοσίας του και εκείνη, προς τιμήν του, ανταπέδωσε με το «His Day Is Done» μετά το θάνατό του και έπειτα από αίτημα του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών.

Η Maya Angelou βρήκε την αιώνια γαλήνη στις 28 Μάη 2014 στο Γουίνστον-Σάλεμ της Βόρειας Καρολίνας, σε ηλικία 86 ετών. Μια από τις μεγαλύτερες πνευματικές φωνές της Αμερικής, που τόλμησε να θίξει θέματα μέσα από τα γραπτά της όπως η γυναικεία φύση και ο ρατσισμός, σίγησε. Τα έργα της όμως θα μείνουν αιώνια εδώ για να μας θυμίζουν πώς πρέπει να νιώθουμε, να ζούμε, να ελπίζουμε, να αγαπάμε.


Η Maya Angelou είπε / έγραψε…

  • Το πουλί δεν κελαηδάει επειδή έχει μια απάντηση, κελαηδάει επειδή έχει ένα τραγούδι.
  • Επιτυχία είναι να σ’ αρέσει ο εαυτός σου, να σ’ αρέσει αυτό που κάνεις και να σ’ αρέσει ο τρόπος που το κάνεις.
  • Ζήτα αυτό που θέλεις και να είσαι προετοιμασμένος να το αποκτήσεις.
  • Να φυλάγεσαι από τον γυμνό άνθρωπο που σου χαρίζει το πουκάμισό του.
  • Τίποτε δεν δουλεύει αν δεν δουλέψεις εσύ.
  • Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αγωνία από το να ‘χεις μέσα σου μια ιστορία ανείπωτη.
  • H προκατάληψη είναι ένα βαρύ φορτίο που θολώνει το παρελθόν, απειλεί το μέλλον και κάνει το παρόν απρόσιτο.
  • Οι άνθρωποι μπορεί να μη θυμούνται τι έκανες ή τι τους είπες, αλλά πάντα θα θυμούνται πώς τους έκανες να αισθανθούν.

 

 

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

error: Content is protected !!