Τεχνες και Προσωπα

Joker, δεν φταις εσύ που έχεις μια γεύση βίας στα χείλη

7 Νοεμβρίου, 2019

Χρησιμοποιώντας μια κινηματογραφική φράση, μάλλον θα μπορούσες να πεις πως είμαι «η τελευταία των Μοϊκανών» που πήγε να δει τον Joker. Όχι από αντίδραση, καμία σχέση. Καθαρά από έλλειψη χρόνου.

Γράφει η Κατερίνα Μαθιουδάκη

Το τελευταίο διάστημα μου είχαν πει πολλά για την ταινία, αλλά όλα ήταν εξίσου αρνητικά: πως πρόκειται για μια ταινία «η βία για την βία», πως δεν αξίζει να σπαταλήσω την ώρα μου παρόλο που η ερμηνεία του Χοακίν Φίνιξ (Joaquin Phoenix) είναι εξαιρετική, πως η ταινία είναι ανούσια, πως δεν κατανοούν γιατί γίνεται τόσος ντόρος παγκοσμίως για έναν ηθοποιό που υποδύεται απλά έναν ρόλο – καρτούν.

Χωρίς να έχω διαβάσει κριτικές (κάτι που δεν κάνω συνήθως, αν και δεν θα με επηρεάσουν στην επιθυμία μου να δω αυτό που θα μου κεντρίσει το ενδιαφέρον) και κρίνοντας από τα ελάχιστα που είχα πληροφορηθεί για το σενάριο και την υπόθεση, μου φαινόταν περίεργο, όλα αυτά που ακούγονται και συνέβησαν κατά την διάρκεια προβολής της ταινίας παγκοσμίως, να στηρίζονται απλά και μόνο στην άποψη για την εξέλιξη ενός «καρτουνίστικου» ήρωα από ένα βιβλίο των κόμικς. Βγαίνοντας δε, χθες βράδυ από την αίθουσα, φοβήθηκα δύο παραμέτρους: Μήπως όσοι αδιαφόρησαν για τα μηνύματα που περνούσε έχουν φτάσει στο σημείο που έλεγε ο αείμνηστος Χατζιδάκις «Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει» ή είναι τόσο τυχεροί που δεν έχουν βιώσει από κοντά την εμπειρία να βρίσκεσαι καθημερινά με έναν άνθρωπο που διακατέχεται από μια ψυχοπαθητική διαταραχή προσωπικότητας.

Είναι ένας απόλυτα δυστυχισμένος άνθρωπος ο Άρθουρ Φλεκ. Για την ακρίβεια, θα τον χαρακτήριζα μια ολότελα τραγική φιγούρα. Ο Άρθουρ, που σιγά-σιγά μεταμορφώνεται σε έναν γελωτοποιό που σκοτώνει, δεν είναι απλά ένα πρόσωπο με βίαιη ή επιθετική ιδιοσυγκρασία που οι αναλύσεις του εξαντλούνται στην υιοθέτηση στοιχείων από έναν ήρωα των σελίδων των κόμικς.  Στην ουσία, ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί  την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του Joker για να αναδείξει την ζοφερή πτυχή ενός ανθρώπου, που γοητεύεται με τρόπο νοσηρό από τον κλαυσίγελο των βημάτων της ζωής του, όταν η κοινωνία τον πετάει στα σκουπίδια σαν ένα κομμάτι σάπιο κρέας. Μια κοινωνία η ίδια σάπια από τους κόλπους της, που οδηγεί στα άκρα ένα πλάσμα – σκοτεινό εξαιτίας της ανημποριάς του – μετατρέποντάς το σε θύμα του σύγχρονου κόσμου που καταλήγει να τροφοδοτείται από την βία, την ηδονή της εξουσίας και την προσωπική προβολή, νιώθοντας υπεροχή και δύναμη όταν πατάει ένα-ένα τα σκαλιά με σημαία του το κακό.

Και απευθυνόμενη σε σένα που είδες την ταινία, έχεις σκεφτεί….

  • …πως ο ρόλος του Joker μας αποκαλύπτει έναν άνθρωπο που πορευόταν ολοκληρωτικά μόνος του;
  • …πως τα παιδιά εισπράττουν υποσυνείδητα καθετί που τους δίνουμε; Mα καθετί; Ακόμα και αυτά που στην συνέχεια ξεχνούν;
  • …πως αν αφήσουμε τα πράγματα στη τύχη τους, μπορεί η πόλη του Γκόθαμ Σίτυ να είναι η κοινωνία που θα ζουν σε 20 χρόνια τα σημερινά ανήλικα παιδιά μας; (Ή μήπως ζούμε ήδη κάτι ανάλογο;)

Αν αμφισβητείς την αξία του Joker ως ταινία…. Θα σου έλεγα απλά να δεις πίσω από τις μάσκες. Ένα αμερικάνικο site έγραψε πως ο κλαυσίγελος του Joker, αυτή η περίεργη εναλλαγή μεταξύ τραγικού και κωμικού, θυμίζει τον τρόπο που «φορούσαν» οι Έλληνες το αρχαίο δράμα. Προσωπικά, θεωρώ πως μιλάμε για μια ταινία που, από την αρχή ως το τέλος, είναι η πλέον κατάλληλη «τροφή για σκέψη» για ένα πλήθος ζητημάτων που απασχολούν την εποχή μας, αλλά κάποιοι επιμένουν να τα περνάνε «στα ψιλά γράμματα». Κάτι τέτοιες στιγμές είναι που αναρωτιέμαι αν η ενσυναίσθηση και η συναισθηματική νοημοσύνη της πλειοψηφίας έχει πιάσει πιάτο ή απλά προτιμά να κλείνεται στο καβούκι της, για να μην αναλώνεται και εμβαθύνει στα ζητήματα των άλλων.

Τι θα έκανε ο Joker αν ζούσε σε μια οικογένεια και σε μια κοινωνία που νοιαζόταν ουσιαστικά για την ύπαρξή του; Θα προσπαθούσε ακόμα να σχηματίσει αυτό το μακάβριο χαμόγελο στο πρόσωπό του, που όμως έκρυβε πολλά; Το θέμα είναι να σταματήσεις να είσαι θεατής και να πάρεις άλλη πορεία από αυτή που σου υποτάσσουν οι πιο ανάρμοστες συνθήκες, κοινωνίες, άνθρωποι. Και πρώτα απ’όλα, να μάθεις να ξεχωρίζεις το αληθινό γέλιο από το αληθινό δάκρυ. Και με αυτό τον τρόπο, ίσως έτσι μάθεις μια μέρα να διακρίνεις και το φως από το σκοτάδι.

 

* Το illustration της εικόνας εξωφύλλου είναι του καλλιτέχνη Zohar Lazar.

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

error: Content is protected !!