Παιδι Τεχνες και Προσωπα

«Διαβάζω» από την Σοφία Κουκουλά 27/10/2020

27 Οκτωβρίου, 2020

ΔΙΑΒΑΖΩ
Από την Σοφία Κουκουλά

27/10/2020

 

Ω παίδες Ελλήνων, ίτε…

 

Γνωρίζουμε τους ήρωες της Αντίστασης, επειδή όσοι βρίσκονται ακόμα στην ζωή, παρελαύνουν κάθε χρόνο στις παρελάσεις μπροστά μας κι εμείς τους χειροκροτούμε με ζήλο. Σημαιάκια, παιδιά στους δρόμους κι εθνική συνείδηση, που μας ανατριχιάζει, μας βουρκώνει και μας κάνει να νιώθουμε υπερήφανοι ως Έλληνες! Η εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου ωστόσο μας βρίσκει αυτή την χρονιά εν μέσω ενός τρίτου παγκοσμίου πολέμου, ας μας επιτραπεί η έκφραση, διαφορετικού ίσως από τους δύο προηγούμενους αλλά με βαριές τις επιπτώσεις στην σωματική και στην ψυχική μας υγεία, στην κοινωνικοπολιτική κατάσταση της κάθε χώρας, στις διαπολιτισμικές αλλά και στις εντός των πυλών διαπροσωπικές σχέσεις και κυρίως στην οικονομία, που ενισχύει την δημιουργία άκρων, καταργώντας την ύπαρξη της μεσαίας τάξης, γεγονός, που δεν συναντιέται πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία των νεότερων χρόνων. Κάποια εκ των αποτελεσμάτων ήδη φαίνονται ενώ κάποια άλλα θα φανούν σε βάθος χρόνου. Πάντως ένα είναι σίγουρο. Στις κρίσιμες περιόδους της ανθρωπότητας είτε πρόκειται για παγκόσμιους πολέμους με χρήση όπλων είτε πρόκειται για πολέμους συνοδεία λοιμών και καταποντισμών, εκείνο, που έσωσε τους ανθρώπους από την απελπισία ήταν η μουσική, το θέατρο, η ποίηση, ο χορός και φυσικά η γραφή, καταγραφή κι ανάγνωση. Η τέχνη όριζε, ορίζει και θα ορίζει την πορεία του ανθρώπου, λειτουργώντας σαν καθρέφτης τόσο μιας κοινωνίας, που καταρρέει αλλά συγχρόνως και μιας ιδεώδους κοινωνίας, που φαντασιώνεται την πολιτεία του Πλάτωνα, ξενυχτάει αγκαλιά με Μπουμπουλίνα και βλέπει τον έναστρο ουρανό ξαπλωμένος στα πρεβάζια της Βαγίας. Τι όμορφος θα ‘ταν ο κόσμος, αλήθεια, αν ζούσαμε μέσα στις σελίδες των βιβλίων! Οψόμεθα!

Κρατώντας στα χέρια μου ένα βιβλίο των παιδικών μου χρόνων, που πλέον χαρακτηρίζεται κλασικό, με τίτλο «Οι νικητές» γραμμένο από την αγαπημένη, από τους μικρούς αναγνώστες, Ζωρζ Σαρή διαπιστώνω πως η ιστορία γράφεται και ξαναγράφεται από άλλους ανθρώπους αλλά πάντα με ματωμένα μελάνια από το αίμα των απλών ανθρώπων, που θυσιάστηκαν επιθυμώντας έναν καλύτερο κόσμο. Τόσο απλά είναι τα πράγματα. Η εν λόγω συγγραφέας έχει γράψει αρκετά βιβλία επηρεασμένα από την εποχή της κατοχής και του εμφυλίου, χρωματίζοντας έτσι τα δύσκολα παιδικά της χρόνια, εκείνα του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου αλλά των χρόνων, που ακολούθησαν, με χρώματα αλήθειας, αισιοδοξίας κι αποκάλυψης των πραγματικών ηρώων. Απλών ανθρώπων, που συνάντησε στον δρόμο της, μικρών σε άνοιγμα βήματος αλλά με μεγάλα συναισθήματα. Ενδεικτικά δικά της βιβλία, που μιλούν γι’ αυτή την ζοφερή περίοδο είναι το «Όταν ο Ήλιος…» από τις εκδόσεις Πατάκη, ενώ η πρώτη έκδοση είχε γίνει το 1971 από τις εκδόσεις Κέδρος, το κλασικό «Κόκκινη κλωστή δεμένη…» επίσης από τις εκδόσεις Πατάκη, με παλαιότερη έκδοση το 1974 από τις εκδόσεις Κέδρος και τέλος «Οι νικητές» από τις εκδόσεις Πατάκη, με παλαιότερη έκδοση το 1983 από τις εκδόσεις Κέδρος.

Πέρα από την λογοτεχνική αξία των βιβλίων της συγγραφέως, θα πρέπει να τονίσουμε και την αλλαγή, που έφερε με τα βιβλία της, στον χώρο του παιδικού κι εφηβικού βιβλίου. Η Ζωρζ Σαρή, η αγαπημένη των παιδιών, εισήγαγε για πρώτη φορά στα βιβλία της την πολιτική σκέψη, που παύει να αποτελεί πια προνόμιο μόνο των μεγάλων αλλά γίνεται προνόμιο και του μικρότερου αναγνωστικά κοινού. Με τα βιβλία της εισάγει στο χώρο του παιδικού βιβλίου ιστορικά και πολιτικά γεγονότα για τα οποία κανείς δεν είχε μιλήσει μέχρι τότε. Για να το πετύχει αυτό, επιστρατεύει τα προσωπικά της βιώματα και με το εύρημα της πανταχού παρούσας πρωταγωνίστριάς της (η οποία είναι ο εαυτός της) μιλάει για το ιστορικό παρελθόν της χώρας της. Αν και βρήκε πολλούς ένθερμους υποστηρικτές, ωστόσο υπήρξαν κι εκείνοι, που υποστήριξαν ότι με την έντονη παρουσία της στα βιβλία δεν υπήρξε αντικειμενική ως προς την αφήγηση των ιστορικών γεγονότων, που εξιστορεί. Όλα αυτά βέβαια δεν αναιρούν την διαχρονική αξία μιας τεράστιας συγγραφέως, που επηρέασε, επηρεάζει και θα επηρεάζει πολλές παιδικές καρδιές στο μέλλον.

Ακόμα ένα δείγμα αντίστοιχης γραφής, τόσο λογοτεχνικής όσο κι ως προς την επιλογή των θεμάτων των έργων της, είναι, η επιστήθια φίλη της Ζωρζ Σαρή, Άλκη Ζέη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το βιβλίο «ΕΠ» από τις εκδόσεις Πατάκη, γράφτηκε από κοινού από τις δύο φίλες, χρησιμοποιώντας ωστόσο το όνομα της πρώτης στο εξώφυλλό του. Η Άλκη Ζέη όμως μεταξύ άλλων έχει γράψει τον «Μεγάλο περίπατο του Πέτρου» από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, που μιλάει για τον Πέτρο, ένα παιδί εννιά χρονών, που βιώνει για πρώτη φορά την φρίκη του πολέμου. Ο Πέτρος στις 27 Οκτωβρίου χάνει το τριζόνι του. Το άλλο πρωί η μαμά του τον ξυπνάει, γιατί γίνεται πόλεμος. Ένας πόλεμος, που θα του στερήσει τα πάντα. Ο Πέτρος έχοντας παρέα την οικογένειά του και τους φίλους, θα περπατήσει τους πύρινους δρόμους της Κατοχής, με την πείνα, τα συσσίτια, τους νεκρούς γύρω του, την κατάπτωση, τις εκτελέσεις και την αδικία. Ο Πέτρος ωστόσο με οδηγό τους αγαπημένους του ήρωες από την ελληνική ιστορία και την εφηβεία προ των πυλών, με την αδελφή του και τους φίλους του, δε διστάζει να πάρει μέρος στην Αντίσταση. Έχοντας για σύνθημα τους στίχους «πάντα μπροστά, για μια καλύτερη ζωή…» θα υπερπηδήσει όλα τα εμπόδια και θα κάνει δύσκολη την ζωή των κατακτητών. Κανένα άλλο βιβλίο δεν θα μπορούσε να συμβάλει πιο πολύ στην ανάπτυξη ενός αγωνιστικού ιδεώδους για ένα παιδί.

Χαρακτηριστικότερο βιβλίο εκείνης της περιόδου είναι το «The diary of a young girl» σύμφωνα με τον αγγλικό του τίτλο και δεν είναι άλλο από το ημερολόγιο μιας μικρής Εβραίας στα χρόνια της Κατοχής με το όνομα Anne Frank. Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι επιστολές της ίδιας, που χρονολογούνται από τη 14η Ιουνίου 1942 έως την 1η Αυγούστου 1944. Αν κι έχει εκδοθεί από διάφορους οίκους στα ελληνικά, οι εκδόσεις Πατάκη ανέλαβαν να εκδώσουν τη νεότερη έκδοση του συγκεκριμένου βιβλίου και μάλιστα χωρίς τις περικοπές, που είχε κάνει αρχικά ο πατέρας της Anne Frank, Otto Frank, ο οποίος ήταν κι ο μοναδικός επιζών της οικογένειας των Εβραίων, που σφαγιάστηκαν λίγο μετά το τέλος του βιβλίου. Η οριστική αυτή έκδοση του βιβλίου είναι όπως θα ήθελε η ίδια η συγγραφέας του χωρίς περικοπές κι επιπλέον με ορισμένες προσθήκες και αλλαγές, που είχε κάνει η ίδια, λίγους μήνες πριν από τη σύλληψή της, όταν άκουσε στο ραδιόφωνο ότι γραπτά σαν τα δικά της θα δημοσιεύονταν μετά τον πόλεμο ως μαρτυρίες των απλών ανθρώπων για τη ζωή τους κάτω από τη γερμανική κατοχή στην Ολλανδία. Αυτό, που το κάνει διαχρονικό, είναι πως μέσα από τα λόγια ενός κοριτσιού μπορούμε ν’ αποκρυπτογραφήσουμε τα λόγια, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες κάθε έφηβου ξέχωρα από χώρα, χρονική στιγμή κι οικονομική κατάσταση. Το βιβλίο αυτό είναι ένας ύμνος στην ζωή, στην ανθρωπιά και στην καλοσύνη, που δεν πρέπει να λείπει από τις βιβλιοθήκες σας. Το βιβλίο αυτό θα αποτελεί για πολλά χρόνια ακόμα μια προειδοποίηση, το έναυσμα για προβληματισμό για τον κόσμο του μέλλοντος αλλά και μια ζωντανή πηγή ελπίδας. Μιας ελπίδας, που δεν πεθαίνει ποτέ, που ανακυκλώνεται σαν την αγάπη, που υποφέρει αλλά δεν χάνει την πίστη της, αλλά ανασταίνει εν τέλει τους ανθρώπους, που μέχρι εκείνη την στιγμή κείτονταν νεκροί.

Στα χρόνια, που θα ακολουθήσουν θα γραφτούν κι άλλα βιβλία για πολέμους, ματωμένα. Οι άνθρωποι θα ζουν, θα γράφουν, θα αλληλοσκοτώνονται και θα συνεχίζουν. Για ποιο λόγο όμως είναι τόσο νευραλγικής σημασίας να διαβάσουν τα παιδιά μας αυτή την περίοδο για κάτι, που έγινε πριν ογδόντα χρόνια; Ρίχνοντας μια αστραπιαία ματιά στο παρελθόν μας ανακαλύπτουμε ποιοι ήταν οι πρόγονοί μας, ποιοι ήμασταν εμείς πριν ακόμα γίνουμε και ποιοι θα ‘μαστε αν ακολουθήσουμε αυτό τον δρόμο ή τον άλλον. Το παρελθόν είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το παρόν, που με την σειρά του συνδέεται με το μέλλον με μια αόρατη κλωστή. Αυτή η αόρατη κλωστή είναι τα συναισθήματα των ανθρώπων, που δεν αλλάζουν αλλά αντιθέτως στις κρίσιμες στιγμές οξύνονται, δυναμώνουν, κυλούν σαν ορμητικά ποτάμια στις σελίδες των βιβλίων, που μιλούν για την ιστορία του κάθε τόπου. Τι καλύτερο για τα παιδιά μας από το να μπουν και να κολυμπήσουν σ’ αυτά τα ορμητικά ποτάμια, από όσο πιο μικρή ηλικία γίνεται, παρέα με τους ήρωες, που αντιστάθηκαν μέχρι τελικής πτώσης; Άλλωστε η αντίσταση δεν είναι και την περίοδο αυτή η μόνη μας επιλογή; Ανοίγω το βιβλίο, που ΄χω δίπλα μου. Βλέπω στην πρώτη σελίδα να γράφει χίλιες εξακόσιες δραχμές. Η Ζωρζ Σαρή μου χαμογελά. Τίποτα δεν έχει αλλάξει από τότε. Τίποτα δεν έμεινε ίδιο. Τίποτα δεν θα μείνει παραχωμένο στα συρτάρια των δαιμόνιων συγγραφέων. Για όσα συμβούν ας ασχοληθούν οι ιστορικοί του μέλλοντος. Αυτό, που οφείλουμε εμείς σ’ αυτούς, είναι να τα ζήσουμε με την αρμόζουσα ορμή.

 

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

error: Content is protected !!