Τεχνες και Προσωπα

«Διαβάζω» από την Σοφία Κουκουλά 18/11/2020

18 Νοεμβρίου, 2020

ΔΙΑΒΑΖΩ

Από την Σοφία Κουκουλά

18/11/2020

 

Να σου πω μια ιστορία…

 

Η επικαιρότητα τρέχει κι ας έχουμε κολλήσει σε μια καταραμένη χρονιά, που μόνο πόνο μας προσέφερε μέχρι τώρα. Στην εκπνοή της μένουμε να μετράμε απώλειες, αντοχές κι εβδομάδες μέχρι να μας αποχαιρετήσει δια παντός. Η επικαιρότητα τρέχει πάντα και χωρίς εμάς. Ίσως αυτό να ‘ναι και το πιο πικρό στοιχείο της ζωής. Το γεγονός ότι είμαστε προσωρινοί, αναλώσιμοι, φθαρτοί βαραίνει τους ώμους μας πόσο δε μάλλον σε περιόδους κρίσεις όπως αυτή κατά την οποία οι ανθρώπινες ζωές μετρούνται μπροστά στα μάτια των τηλεθεατών όχι σαν μοναδικές οντότητες, που με την παρουσία τους συνέβαλαν έστω και λίγο στην εξέλιξη της ζωής αλλά σαν στατιστικά μεγέθη. Ο άνθρωπος γίνεται τότε ένας αριθμός και φεύγει από τούτη την ζωή χωρίς να του επιτρέπεται ν’ αποχαιρετήσει κανέναν. Λογικό αφού οι αριθμοί δεν ξέρουν ν’ αποχαιρετούν παρά μόνο να υπολογίζουν. Επομένως για ποιον λόγο ζούμε; Η επικαιρότητα τρέχει ερήμην μας. Μην μας ενοχλήσει. Μην μας ταράξει. Μην τυχόν και μας ξυπνήσει και τότε θελήσουμε για πρώτη φορά να ζήσουμε το δικό μας παραμύθι χωρίς περιστροφές κι αμφιβολίες παρά μόνο κατά πως ορίζει η καρδιά μας, με σθένος.

Κάπως έτσι ήμασταν κάποτε. Πριν μεσολαβήσει ο φόβος, η αποτυχία κι η απόρριψη εμείς ήμασταν, αυτό, που τώρα γυρεύουμε μανιωδώς να γίνουμε, παραφράζοντας κάπως τον αιώνιο Ελύτη. Ήμασταν παιδιά με σθένος και κρατούσαμε τα φωτόσπαθά μας κάθετα στην γη και στον ουρανό μετρώντας το μπόι μας, ανυπομονώντας να μεγαλώσουμε κι άλλο λίγο ακόμα για να φτάσουμε τα ιστιοφόρα των προγενέστερων ταξιδευτών. Γι’ αυτούς τους ταξιδευτές, που ποτέ δεν γνωρίσαμε, φρόντισαν να γράψουν κάποιοι ξεχωριστοί συγγραφείς, γυρεύοντας κι αυτοί οι ίδιοι να γίνουν πάλι παιδιά. Μήπως στην ουσία δεν μεγαλώσαμε όμως ποτέ; Διαβάζοντας τρία πολύ ξεχωριστά βιβλία βρίσκουμε την απάντησή μας αλλά και μια κοινή συνισταμένη, που μας οδηγεί αφενός στο να τα ορίσουμε ως ένα συγκεκριμένο είδος βιβλίου και να τα τοποθετήσουμε στην προσωπική μας λίστα με τα πιο αγαπημένα αυτού κι αφετέρου στο να κάνουμε μια προσπάθεια να τους δώσουμε την αντίστοιχη παρουσίαση.

Το συγκεκριμένο είδος βιβλίου θα μπορούσε κάλλιστα να ονομαστεί παραμύθια για ενήλικες αλλά σίγουρα είναι κάτι πολύ παραπάνω. Πρόκειται για βιβλία, που μέσα από μια απλή, φαινομενικά, ιστορία οδηγούν τον ενήλικα κι όχι μόνο στο να θέσει βαθιά υπαρξιακά ερωτήματα στον εαυτό του και με την ολοκλήρωση της ιστορίας να καταφέρει να δώσει απαντήσεις σε κάποια απ’ αυτά. Τα παρόντα βιβλία του συγκεκριμένου αφιερώματος είναι πέρα από απλές ιστορίες και κάτι παραπάνω, με την ικανότητα της χρησιμοποίησης του μύθου τους ως αφορμή για χρήση του αντίστοιχη με κάποια άλλα βιβλία αυτοβοήθειας άλλης συγγραφικής ομαδοποίησης, χτίζοντας ωστόσο το πεδίο για να χαρακτηριστούν σαν παραμύθια ενηλίκων. Δεν αναιρείται ωστόσο το γεγονός της διαφοροποίησης των αναγνωστών κι έτσι δεν είναι λίγες οι φορές, που είτε έχουν διαβαστεί από παιδιά είτε έχουν ανέβει, σίγουρα τα δύο εξ αυτών, σαν παιδικές παραστάσεις στην Ελλάδα αλλά και σ’ όλο τον κόσμο. Τόσο η  μεγάλη ηλικιακή κλίμακα του αναγνωστικού τους κοινού όσο και τα θέματα, που διαπραγματεύονται είναι ικανά ώστε να διαβάζονται αυτά τα βιβλία για πολλά χρόνια ακόμα και να παραμένουν επίκαιρα. Άλλωστε οι υπαρξιακές αναρωτήσεις του ανθρώπου, η θέση του μέσα στις κοινωνίες κι οι διαπροσωπικές σχέσεις με τους άλλους καθώς κι η ανακάλυψη του εαυτού του από τον ίδιο είναι ζητήματα σταθερά, που απασχολούν από την εποχή των πρώτων κατοίκων της γης μέχρι τους πανδημιοπαθούντες, διαχρονικά.

Το πρώτο βιβλίο της παρουσίασής μας δεν χρειάζεται συστάσεις. Πολυμεταφρασμένο, πολυδιαβασμένο και πολυαγαπημένο αποτελεί το πρώτο του είδους του. Ένας είναι «Ο μικρός πρίγκιπας» και ταξιδεύει σε παράξενους πλανήτες προκειμένου να γνωρίσει τον κόσμο και τον εαυτό του. Απογοητεύεται, παραξενεύεται και στο τέλος μαθαίνει την σπουδαιότητα της φιλίας μέσα από την σχέση, που αναπτύσσει με μια αλεπού στον τελευταίο του προορισμό, την γη. Μαθαίνει τι σημαίνει εξημέρωση, τι είναι αυτό, που κάνει ξεχωριστό κι αναντικατάστατο το ξιπασμένο τριαντάφυλλο, που άφησε στον πλανήτη του και τι σημαίνει ν’ αγαπάει κανείς μέσα από τα βάθη της καρδιάς του. Όλη την σοφία του την μεταλαμπαδεύει στον άτυχο πιλότο, τυχερό, που βρέθηκε ο μικρός πρίγκιπας μπροστά του, πρόσωπο ταυτόσημο με τον συγγραφέα, που αγωνιωδώς ψάχνει το νόημα της ύπαρξης με την συγγραφή και την ολοκλήρωση της ιστορίας. Τι κάνει τον μικρό πρίγκιπα επίκαιρο όμως; Η ίδια η ύπαρξη ενός μικρού πρίγκιπα δίνει από μόνη της ελπίδα ωστόσο είναι εκείνος, που κάποια στιγμή μέσα στο έργο λέει  «Αυτό που κάνει την έρημο όμορφη, είναι ότι κάπου κρύβει ένα πηγάδι…» δίνοντας στον αναγνώστη θάρρος να συνεχίσει να περπατάει στην έρημό του μέχρι να βρει την υπαρξιακή πηγή, που θα τον ξεδιψάσει. Το βιβλίο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις 6 Απριλίου 1943 κι από τότε έχει μεταφραστεί κι εκδοθεί σε πάνω από 250 γλώσσες. Στην χώρα μας εκδόθηκε από πολλούς οίκους ωστόσο τον τελευταίο καιρό ξεχωρίζουμε τις εκδόσεις Ψυχογιός τόσο για την επιμέλειά τους όσο και για την εικονογράφηση του βιβλίου. Αν δεν έχετε διαβάσει την συγκεκριμένη ιστορία, ετοιμάστε τις βαλίτσες σας, προσδεθείτε και πετάξτε μαζί με τον μικρό πρίγκιπα στα πιο όμορφα μέρη. Όσο για συνεπιβάτη και ξεναγό σας στο ταξίδι αυτό θα ‘χετε τον συγγραφέα πιλότο Antoine Exupéry.

Το επόμενο βιβλίο, που θα θέλαμε να βάλουμε στην λίστα με τα πιο αγαπημένα αυτού του είδους είναι «Ο ιππότης με την σκουριασμένη πανοπλία» από τις εξαιρετικές εκδόσεις Opera. Μα πως συνδέεται αυτός ο ιππότης με τις πανανθρώπινες υπαρξιακές μας αναρωτήσεις; Το βιβλίο ξεκινάει με τον ιππότη να σώζει κόσμο. Έσωζε ακόμα κι αυτούς, που δεν ήθελαν να σωθούν. Τόσο σοβαρά είχε πάρει τον ρόλο του, που για να μην χάνει χρόνο να βάζει και να βγάζει την πανοπλία του άρχισε να κυκλοφορεί μόνο μ’ αυτήν, να τρώει φορώντας την, να κοιμάται φορώντας την και γενικά να τα κάνει όλα φορώντας την.

Αγανακτισμένη η γυναίκα του, που το παιδί τους είχε ξεχάσει πια πως είναι το πρόσωπο του πατέρα του, τον απειλεί πως αν δεν την βγάλει θα τον εγκαταλείψουν. Η πανοπλία όμως από την υπερβολική χρήση έχει κολλήσει πάνω του και δεν βγαίνει και τότε είναι, που ξεκινάει το μεγάλο ταξίδι αυτογνωσίας του ήρωα, που ξέχασε πώς να ‘ναι πέρα από ιππότης ο εαυτός του. Ο ήρωας θα συναντήσει, όπως συνάντησε κι ο μικρός πρίγκιπας τους κατοίκους των άλλων πλανητών αλλά και την αλεπού, έναν μάγο αλλά και τα πλάσματα του δάσους, που θα τον βοηθήσουν να βρει τον δρόμο του μέχρι να φτάσει στην κορυφή της αλήθειας κι εκεί για πρώτη φορά να καταφέρει ν’ αφεθεί στην ζωή και να σωθεί.

   Το τελευταίο βιβλίο του μικρού μας αφιερώματος είναι «Το ευτυχισμένο νησί» της Φωτεινής Τσαλίκογλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Ένας νέος άντρας φεύγει από την χώρα του πολέμου έχοντας για παρέα του ένα χρυσόψαρο και πάει να βρει την ευτυχία στο ευτυχισμένο νησί, που βασιλιάς είναι ο Αιγέας κι έχει για κόρη την τυφλή πριγκίπισσα Κοραλένια. Η πριγκίπισσα εν αντιθέσει με τον χτυπημένο από την μοίρα νέο, που αποζητά την ευτυχία αλλά κουβαλάει και την γνώση της ζωής και του θανάτου, δεν έχει προλάβει ν’ αποχαιρετήσει την μητέρα της, που πέθανε στην γέννα της. Ο νέος άντρας θα της δείξει τον τρόπο, αν κι απαγορεύεται από τον ίδιο τον βασιλιά οποιαδήποτε αναφορά στη νεκρή γυναίκα του, να συναντήσει νοερά την μητέρα της και να της ανταποδώσει την πρώτη και τελευταία αγκαλιά, που της έκανε στην γέννα κι έτσι να την αποχαιρετήσει, αποδεχούμενη την απώλεια, αναπόσπαστο κομμάτι της πραγματικής ζωής. Η έμπειρη συγγραφέας, καθηγήτρια και ψυχολόγος Φωτεινή Τσαλίκογλου μέσα από τον συγκεκριμένο μύθο, χτισμένο με μερικά στοιχεία άλλων μύθων και μ’ έντονους συμβολισμούς, βοηθάει τον αναγνώστη να κάνει μια βαθιά κατάδυση στον εσωτερικό του κόσμο και ν’ ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό του και για τους οικείους του, που δεν ήξερε. Πρόκειται για ένα βιβλίο ύμνο στην ελπίδα ή όπως χαρακτηριστικά τονίζει η συγγραφέας στο οπισθόφυλλο του βιβλίου είναι «Μια μαγική ιστορία για όλους όσοι επιμένουν να ζουν και να ονειρεύονται με μάτια ανοιχτά…» κι έτσι μας αφήνει να την ανακαλύψουμε. Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρώτη φορά τον Μάρτιο του 2015 και θα μπει πολύ γρήγορα στην λίστα με τ’ αγαπημένα σας βιβλία. Μην χάσετε την ευκαιρία να ταξιδέψετε μέχρι τις τελευταίες σελίδες κι αυτού του παραμυθιού ανακαλύπτοντας κάτι από εσάς.

Στην σύντομη παρουσίαση των τριών αυτών βιβλίων δώσαμε μόνο μια γεύση από τις παραμυθένιες, γεμάτες συμβολισμούς, ιστορίες των πρωταγωνιστών. Δεν ήταν καθόλου τυχαία η επιλογή των τριών αυτών ηρώων. Στην απομόνωση μιας καραντίνας και στην απόγνωση, που αυτή μπορεί να φέρει πολλούς εκ των αναγνωστών μας αντιμέτωπους, είναι φωτεινό σημείο η ικανότητα να μπορούμε να ταξιδεύουμε μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου σε τόπους τόσο ξεχωριστούς όσο είναι ο εαυτός μας. Οι τρεις ήρωες ξεκινούν παράλληλα ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Πετούν, αναρριχούνται, πλέουν και φτάνουν στον προορισμό τους εν τέλει, που δεν είναι άλλος από το ν’ ανακαλύψουν τις δυνατότητες τους, μέχρι, που φτάνει η καρδιά τους, τις λιγοστές αντοχές τους, που αρκούν, λίγο πριν τελειώσει η ιστορία, για να προσπαθήσουν λίγο ακόμα κι έτσι να φτάσουν στο ζητούμενο, στην επίγνωση του ίδιου τους του εαυτού. Δεν είναι επίσης τυχαίο, πως κι οι τρεις για να το βρουν πρέπει πρώτα κάτι ν’ αφήσουν. Οι απώλειες είναι μέρος της ζωής μας. Η αποδοχή τους είναι ένα απαραίτητο κομμάτι της ιστορίας για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε. Τελευταίο απαραίτητο στοιχείο είναι το πείσμα. Κάποτε ένας μεγάλος παραμυθάς είπε «τα παραμύθια γράφονται για να κοιμούνται τα παιδιά και να ξυπνούν οι μεγάλοι…» κι έπειτα έκλεισε το βιβλίο του και κοιμήθηκε ευτυχισμένος για πρώτη φορά. Ελπίζουμε αυτά τα βιβλία να ‘ναι μια καλή αφορμή για να βρείτε κομμάτια του εαυτού σας κι έτσι κατάκοποι όπως θα ξαπλώσετε στο κρεβάτι το βράδυ να κοιμηθείτε ευτυχισμένοι κι εσείς, αφού αποκτήσατε την πολύτιμη γνώση.

 

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

error: Content is protected !!