Παιδι Τεχνες και Προσωπα

«Διαβάζω» από την Σοφία Κουκουλά 15/12/2020

15 Δεκεμβρίου, 2020

ΔΙΑΒΑΖΩ
Από την Σοφία Κουκουλά

15/12/2020

 

Οικογένεια είναι…

 

Πριν κάποια χρόνια, ένας ηθοποιός, προλογίζοντας το θέμα, που θα διαπραγματευόταν μια παιδική παράσταση, απευθυνόμενος στο παιδικό κοινό ζητούσε από τα παιδιά να του δώσουν τον ορισμό της οικογένειας. Για τους περισσότερους, φυσικά, το μοντέλο της οικογένειας, που εξέφραζαν, περιοριζόταν σ’ έναν μπαμπά, μία μαμά και τα παιδιά. Ωστόσο μ’ αφορμή την ιστορία της παράστασης, ο ηθοποιός, άπλωνε την ουσία της οικογένειας σε περισσότερα μοντέλα, τονίζοντας ότι η οικογένεια ναι μεν ετυμολογικά εξέφραζε εκείνο, που ‘χαν τα παιδιά στο μυαλό τους πλην όμως δεν ήταν μόνο αυτό αλλά κάτι πολύ πιο μεγάλο. Βασικό εργαλείο για να υπάρξει μια οικογένεια είναι η αγάπη. Έτσι δημιουργήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια οι μονογονεϊκές οικογένειες, οι οικογένειες χωρίς μπαμπά και μαμά, με παιδιά, που μεγάλωναν με παππούδες και γιαγιάδες, οι μεγάλες οικογένειες των ορφανοτροφείων, των αναδόχων, των δύο ατόμων ή των πιο πολλών, που μπορεί να μην βλέπονται τόσο συχνά αλλά ν’ αγαπιούνται πάρα πολύ αλλά κι οι οικογένειες των φίλων, που αποτελούν ουσιαστικά και βαθιά ενωμένες δέσμες ανθρώπων κι είναι μαζί όχι από ανάγκη αλλά από επιλογή. Οι άνθρωποι είναι αγαπητικά όντα. Γεννιούνται και πεθαίνουν κι αυτό είναι ένα καθαρά προσωπικό βίωμα, αναπόφευκτο, ωστόσο όλη την μικρή ή μεγάλη ζωή τους θα την περάσουν με την οικογένεια, που τους δόθηκε ή χρειάστηκε να επιλέξουν για να συμπορευτούν. Στους κόλπους της υγιούς οικογένειας κάποιος νιώθει αποδεκτός, ασφαλής αλλά ταυτόχρονα και δυνατός να δράσει ως ξεχωριστή προσωπικότητα.

Ο ηθοποιός συμμετείχε στην μεταφορά του παγκοσμίως γνωστού βιβλίου «Με οικογένεια» γραμμένο το 1893. Στην χώρα μας μεταφράστηκε κι εκδόθηκε για πρώτη φορά από τις εκδόσεις Αστήρ το 1961 με το βιβλίο ν’ αποτελεί το πλέον πολύτιμο κειμήλιο των παιδικών χρόνων των άρτι αφιχθέντων στην βάναυση τρίτη ηλικία, κοσμώντας ίσως την βιβλιοθήκη τους ή βρισκόμενο σκονισμένο σε κάποια αποθήκη, ενώ ακολούθησαν μ’ αξιοσημείωτη απόκλιση, χρονικά, οι εκδόσεις Πατάκη το 1994, οι εκδόσεις Αύρα το 2000, η πιο πετυχημένη, τουλάχιστον εισπρακτικά, εκδοχή του από τις εκδόσεις Άγκυρα το 2006 και το 2011 εντάχθηκε στην πλέον ενδιαφέρουσα συλλογή «Γαλάζια βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Μίνωα. Το βιβλίο περιγράφει με γλαφυρό τρόπο την οδυνηρή ιστορία ενός κοριτσιού, που ενώ αρχίζει ένα ταξίδι με την μητέρα του και τον αγαπημένο του γάιδαρο, στην συνέχεια χάνει και τους δύο και μαθαίνει με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο άκαρδοι μπορεί να ‘ναι οι άνθρωποι αλλά και πόσο δυνατή είναι. Θα περάσει πολλές δοκιμασίες, θα πεινάσει, θα φοβηθεί αλλά στο τέλος θα τα καταφέρει και θα φτάσει σ’ έναν καινούργιο τόπο. Εκεί θα κάνει φίλους αλλά θα βρει και μια αλλιώτικη οικογένεια, που ποτέ δεν περίμενε ότι θα ‘χε. Το βιβλίο αποτελεί ύμνο στην δύναμη του ανθρώπου, την αξία του καλού αγώνα και την θεραπευτική ικανότητα της αγάπης.

Η αξία της οικογένειας αποτυπώθηκε σε πάρα πολλά βιβλία. Μια ακόμη εκδοχή της, πιο πυρηνική αυτή την φορά, εξυμνήθηκε στο μυθιστόρημα «Μικρές κυρίες» γραμμένο το 1868 αλλά στο δεύτερο μυθιστόρημα, που ακολούθησε την επιτυχία του πρώτου «Οι μικρές κυρίες μεγαλώνουν» γραμμένο το 1869. Η συγγραφέας έγραψε και τα δύο βιβλία δανειζόμενη βιωματικά ευρήματα από την παιδική κι εφηβική της ηλικία. Κεντρική ηρωίδα είναι η δευτερότοκη κόρη της οικογένειας, επίδοξη συγγραφέας κι ηθοποιός, πνεύμα ανεξάρτητο, δυναμική και πολυσχιδής. Αντίστοιχα το ίδιο ήταν κι η συγγραφέας. Οι τέσσερις αδερφές μένουν με την μητέρα τους ενώ ο πατέρας τους λείπει στον πόλεμο. Η φτώχεια κι η ανέχεια δεν τους εμποδίζει από το να παίζουν θέατρο στην σοφίτα τους, να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα και να κάνουν σχέδια για το μέλλον τους, διαφορετικά η κάθε μία.

Τα κορίτσια θα κάνουν μέλος της παρέας τους και τον μελαγχολικό τους γείτονα, πλούσιο επίδοξο φοιτητή, που θα αλληλεπιδράσει μαζί τους στα παιχνίδια, αρχικά, στις μετέπειτα δυσκολίες συναισθηματικές κι οικονομικές μέχρι να ερωτευτεί την κεντρική ηρωίδα και παρασυρμένος από το πάθος του να την διεκδικήσει. Εκείνη θα τον απορρίψει και τότε όλα θ’ αλλάξουν. Οι δρόμοι των τεσσάρων κοριτσιών θα χωρίσουν για λίγο μέχρι να βρουν τον δρόμο τους. Στο διάστημα αυτό, θα κάνουν τις επιλογές τους και θα επιστρέψουν στο πατρικό τους, διαπιστώνοντας ότι μια μεγάλη απώλεια δεν θα τις εμποδίσει από το να γίνουν οικογένεια ξανά.

Ανατρέχοντας στον προηγούμενο αιώνα διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν πάρα πολλά βιβλία, που αναφέρονται στον θεσμό της οικογένειας. Ίσως να συμβαίνει κάτι τέτοιο, γιατί η οικογένεια αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της ύπαρξης του ατόμου. Αν σκεφτούμε την κεντρική ιδέα του παραμυθιού «Χριστουγεννιάτικη ιστορία» θα διαπιστώσουμε ακριβώς αυτό. Ο ήρωας, τσιγκούνης και μισάνθρωπος, καταλαβαίνει πόσο φτωχός είναι όταν τον επισκέπτονται τα τρία φαντάσματα και του δίνουν εικόνες από το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Τότε διαπιστώνει πόσο λάθος επιλογές είχε κάνει, πόσο μόνος του ήταν μέχρι εκείνη την στιγμή και πώς θα καταλήξει αν δεν κάνει κάτι για ν’ αλλάξει. Τίποτα δεν έχει τελειώσει. Ο πρώην κακός της ιστορίας θα γίνει ο πιο καλός άνθρωπος στην πόλη του και θα φτιάξει μια μεγάλη οικογένεια κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του. Ωστόσο θα ‘ταν πραγματικά άδικο να θεωρήσουμε ότι δεν γράφονται και τώρα βιβλία, παιδικά ή εφηβικά, που μιλούν για την αξία της οικογένειας. Ίσως να μην είναι τόσο στοχευμένα στην οικογένεια αλλά στα μέλη της σαν ξεχωριστές οντότητες και στον ρόλο, που διαδραματίζουν στην ανάπτυξη του παιδιού. Πιο πολύ συναντάμε βιβλία, που αναφέρονται στην οικογένεια κι απευθύνονται σε μικρότερες ηλικίες.

Ένα τέτοιο βιβλίο είναι «Η μαμά μου η καροτσάτη» γραμμένο από την Τάνια Ιωακειμίδου κι εικονογραφημένο από τον Γιώργο Πετρίδη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έναστρον. Η συγγραφέας και ηρωίδα ταυτόχρονα του παραμυθιού γράφει ένα παραμύθι για να αποτυπώσει τις στιγμές, που βίωσε με τον γιο της μέχρι να του γίνει αντιληπτό πως μπορεί η μαμά του να μην περπατάει πια αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έπαψε να ‘ναι μαμά του. Εκτός της μαμάς και του ρόλου, που διαδραματίζει στην λειτουργία, ψυχολογία κι ανάπτυξη του παιδιού, σ’ αυτό το βιβλίο θίγεται και το θέμα του ρατσισμού, της αυτοθυματοποίησης και της πίστης στην ομορφιά της ζωής, που κάνει τον άνθρωπο να ξεπερνά εμφανή εμπόδια και να ζει κάτω από τις καινούργιες συνθήκες ζωής, έχοντας σαν εφόδιο την αγάπη, αν μη τι άλλο υπέροχα με τους αγαπημένους του.

Κλείνοντας αυτό το αφιέρωμα θα θέλαμε να συμπεριλάβουμε το παραμύθι «Ένα δώρο για τον παππού» γραμμένο από την Ελένη Αναστασοπούλου κι εικονογραφημένο εξαίσια από τον Γιάννη Σκουλούδη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διάπλους. Ο παππούς συνομιλεί με τα πουλιά κι ειδικά μ’ ένα περιστέρι, που αγαπάει πάρα πολύ. Ο παππούς δεν μένει με τα παιδιά και τα εγγόνια του κι έχει για παρέα εκτός από τα πουλιά και τις αναμνήσεις του. Έτσι κάθε φορά, που βλέπει μια εικόνα στο χωριό του θυμάται τι έζησε εκεί πριν πολλά χρόνια. Ο παππούς χάνει την μνήμη του σταδιακά κι αυτό τον θλίβει. Τα πουλιά ειδοποιούν τον εγγονό του και τότε ίσως ο παππούς πάρει το καλύτερο δώρο, που ‘χει πάρει ποτέ! Η ιστορία, που ανήκει στην θεματική της οικογένειας των συγκεκριμένων εκδόσεων, παρουσιάζει στα παιδιά μια άλλη προέκταση της οικογένειας, αυτής της εγκατάλειψης ή μη των γηραιότερων μελών της αλλά παράλληλα παρουσιάζει στα παιδιά την άνοια όχι σαν μια  ασθένεια αλλά σαν τον λόγο, που θα πρέπει να σφίξουμε στην αγκαλιά μας ακόμα περισσότερο τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας.

Εκατομμύρια άνθρωποι θα δώσουν εκατομμύρια διαφορετικές απαντήσεις σχετικά με τον ορισμό της οικογένειας, γιατί ακριβώς ακούγοντας αυτή την ερώτηση έρχονται στο μυαλό τους εκατομμύρια διαφορετικά πρόσωπα. Όλοι έχουν ωστόσο ανάγκη από μια οικογένεια. Όλοι έχουν ανάγκη να νιώσουν ότι έχουν έστω κι έναν άνθρωπο πάνω στην γη για τον οποίο αξίζει να ζήσουν. Όλοι έχουν ανάγκη βαθιά απ’ αγάπη. Όσο η βροχή πέφτει με δύναμη στις πλάκες και στα μαρμάρινα πρεβάζια κι όσο η θράκα καίει στα πόδια της γιαγιάς, που γνέθει, κανένα σκοτάδι δεν θα πέσει στην πλάση. Οι άνθρωποι γεννιούνται και πεθαίνουν, οι εποχές αλλάζουν, τα παιδιά διαβάζουν βιβλία ακουμπώντας τα στα δυο τους γόνατα. Τις νύχτες στα κρυφά οι μοίρες σπέρνουν ευχές.

 

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

error: Content is protected !!